تپتانءِ گڈی سرگال

( پنچمی بھر)

اسماعیل امیری

ھنچو کہ من پیسرا گشتگ ات، تپتانءِ ششمی تاکبندءِ شنگ بیگءَ پد، مارا ڈکلریشن رَس اِت ۔ ھمے ششمی تاکبندءِ تھا پہ گل خان نصیرءِ نمبرءَ جار پرّینگ بیتگ ات ۔ مبارک قاضیءِ شعرانی کتاب "زرنوشت" ھم پہ چاپءَ تیارات ۔ چو مدامی وڑا چیزے کہ انگت گارات، آ زَرّات (امیت انت کہ شما بے زرّیءِ پد ماں پد ذکر کنگءَ بیزار نہ بئیت ) ۔

اِستان، لوھیگءِ بُنءَ لگّ اتگ ات ۔ چہ یک نیمگے ، تپتانءِ دومی دورءِ اولی تاکءِ شنگ کنگ ات، دومی "زرنوشت"ءِ چاپ و سیمی پہ گل خان نصیر نمبرءَ تیاری کنگ ات ۔ ما"زرنوشت"ءِ ھزار دانگ پہ ناکامی سئے وڑا چاپ کت ۔ کمّے گوں بزیں پوش و شرتریں کاگدءَ و آ دگہ ھم نیمے کارڈ پوش و نیمے گوں تنک تریں کارڈ و کاگدءَ چاپ کت انت ۔ تپتانءِ دومی دورءِ اولی تاک ھم کمّے دیرتر (مارچ-اپریل 1990) شنگ بیت ۔ اے تاک ناچاریءَ لاگرتر و سادہ تر کنگ بیت ۔

دومی دورءِ دومی نمبر کہ" گل خان نصیر نمبر"ات، مالی نگیگیانی سببءَ ماھے رندتر (قرارات اپریل1990ءَ، گل خانءِ ودی بیگءِ ماہءَ شنگ ببیت)، مئیءِ گڈسرا شنگ بیت ۔ گل خان نصیر نمبرءِ سرتاک مئے نامداریں ازمکار شگراللہ بلوچءَ کشّ اتگ ات ۔ ماں اے تاکبندءَ ، بانک گوھر ملک(گل خانءِ ملوکیں جنین زھگ) ، صدّیق آزات و عاقل خان مینگلءِ نبشتانک بے دروراتنت و منی ھیالءَ چہ آییءَ پیسرتر ، گل خانءِ بابتءَ چُشیں زانتکاری ھچّ جاہءَ شنگ نہ بیتگ ات ۔ ما لھتے کوھنیں عکس ھم درگیتک و ھمے تاکءَ چاپ کت انت؛ بلے بژن انت کہ مئے بے تجربگیءِ سببءَ ، سئے یاتگاریں عکس کہ تپتانءِ پوشءِ تھی دیما چاپ بیتگ اتنت، گوں اسکرینءِ دیگءَ شرّ ظاھر نہ بیت انت ۔

ھمے دورانءَ، واجہ بشیر بیدارءَ وتی شعرانی دومی کتاب "ھزام" ھم مارا پہ چاپ و شنگءَ داتگ ات ۔ گل خان نصیرءِ شعرانی کتاب "ھپت ھیکل و جنگانی زراب" ھم مارا پہ چاپ و شنگءَ دیگ بیتگ ات ۔ ھمے روچاں ، یک روچے کریمءَ گوں منءَ گشت کہ آییءَ گوں وشّ زیملیں ولی محمدءَ گپّ کتگ و آ تیارانت کہ یک کیسٹے (نوار) پر ما پُرّ بکنت و چہ ما زرّ ھچ نلوٹیت ۔ ما بس تیوکا سازگرانی مُزّ و ریکارڈینگءِ کریہءَ بدئیں۔ من گشت، ما واجہ ولی محمدءِ باز منّت واریں کہ چُشیں ھمکاری یے گوں ما کنت بلے کیسٹءِ تیوکا ریکارڈینگ(ضبط کنگ) نہ انت و چہ آییءَ پد کیسٹانی پُرّ کنگ و شنگ کنگ انت کہ زرّ لوٹیت و مارا انّوں اے جوازگ نیست ۔ کریم چو مدامی وڑا پرامیت ات و گشتی کہ زرّ درکئیت ۔ ھمے روچاں، مئے نروژ (ناروۓ)ءِ سنگتاں ھپت زر ھما دستءَ مئے پریات اشکتگ ات و پر ما کمک دیم دات ۔ ما ساہ پُرّ کت و "ھزام"ءِ شعر وشنویس (کاتب)ءَ دیگ بیت انت ۔ ولی محمدءِ کیسٹ "مھرءِ ساچان"ءِ نامءَ ریکارڈ بیت ۔ پہ کیسٹءِ شنگ و بھاءَ گوں بلوچ میوزیک دکانداراں گپّ بیت و یکےءَ منّ ات کہ آ کیسٹءَ شنگ کننت بلے مارا ایوکا لھتے ( پنجاہ یا سد دانگ – برابریءَ یات نہ انت) کیسٹ دینت و بس ۔ بزاں منّت و دلسیاھی مئے سرا بار بیت انت بلے فایدہ دکانداراں بُرت ۔

مئے کوشش ات کہ تپتان ماں وتی اے دومی دورءَ (بزاں چہ ڈکلریشنءِ رسگءَ پد) دو ماہءِ سرا پہ وھد شنگ ببیت ۔ سیمی و چارمی تاک پہ وھد شنگ بیت انت ۔ چہ چارمی تاکءِ شنگ بیگءَ پیسرتر، من پہ دو ھپتگءَ پہ سیادگندی "امارات"ءَ شتاں ۔ اوداں بید چہ ع۔ص۔امیری و صدیق آزاتءَ ، عبدالغفور کوپچی ، اسحاق بلفتی، ملا مراد، عبدالغنی پھوال،عباس علی زیمی (ھدامرزی) و دگہ لھتے راج دوست و ادب دوستیں بلوچ دیست انت ۔ ماں اماراتءَ عبدالغفور کوپچی، تپتانءِ پرمڑائیں باسک ات کہ مدام پہ تپتانءِ دیمرویءَ زرگءَات ۔ آییءَ نہ تیوکا وت تپتان ھر وڑا (چہ وتی توانءَ گیش) کمک کت ات و نبشتانک راہ داتت بلکیں اے دگہ ورنا ھم کڈن کتگ اتنت ۔ چہ ھنچیں ورنایاں یکّے "صابر توجانی" ات کہ باز وشّیں شاعرے و آییءِ لھتے شعر ماں تپتانءَ شنگ بیتگ انت بلے بژن انت کہ چہ تپتانءَ رند، آییءِ شعراں ماں اے دگہ بلوچی تاک و ماھتاکاں نہ گنداں ۔ ماں ھمے سفرءَ ، ملا مرادءِ دیوانءَ منی ھیالءَ سئے ورنا تپتانءِ باسک بیت و سالءِ زرّ ھم داتنت ۔ آھانی سالءِ زرّ پہ تپتانءِ شش تاکبندءَاتنت بلے چہ آھانی باسک بیگءَ پد، تپتانءِ تیوکا سئے تاک شنگ بیت ۔ اے پیما ما آھانی وامدار بیتیں ۔ گوں تپتانءِ بند بیگءَ ، من پہ آھاں و ھر کسےءَ کہ آھانی سالانہ زرّ انگت پشت کپتگ اتنت ، کاگد نبشت و پشت کپتگیں زرّانی حسابءَ کتاب دیم دات ۔

گوں ڈکلریشنءِ رسگءَ، تپتانءِ ڈاک(پُست)ءِ کریہ کمتر بیت بلے مئے جنجال گیشتر ۔ چوش ات کہ تپتان ماں بلوچستان "ھَبّ"ءَ رجسٹر بیتگ ات و پہ ارزانتریں کریہءَ باید ھبّءِ پوسٹ آفیسءَ برگ ببیت انت ۔ مارا وتارا وسیلہ نیست ات و ھبّءِ بسانی راہ چہ چاکیواڑہءَ گوست ات؛ تپتانءِ بَنڈل من و کریمءَ چہ سنگولینءَ بڈءَ جت ات و بس اسٹاپءَ برت اتنت و ھبّءَ ھم چہ مین روڈءَ تا پوسٹ آفسءَ گزلے راہ ات و پدا تپتان مئے بڈءَاتنت ۔

(منتگیں دیمءِ ھپتگءَ)